Volg de Lus

Project Description

DE STANDAARD
Volg de Lus

by Geert van der Speeten, Dec 1, 2007 [View PDF]

Het hoofdkwartier van de Chinese staatstelevisie wordt een nieuwe icoon voor Peking en voor de architectuur. Deze maand bereikt de torenhoge antitoren zijn definitieve vorm.

Het mediapark voor de China Central Television (CCTV) wordt ambitieus, radicaal en gedurfd. Alleen al de schaal imponeert. We bevinden ons in het hart van de twintig hectare tellende bouwwerf: de lobby van de CCTV. Vanaf 2009 zullen per dag zo’n 25.000 bezoekers uit het nieuw geconstrueerde metrostation bovenkomen en langs deze weg het gebouw binnenwandelen. Met onderkoelde humor wijst de waarnemende architect Ole Scheeren de dimensies van de hal aan. ‘Stuk voor stuk zouden mijn vorige ontwerpen hierin passen’, zegt hij. In het CCTV-complex zullen tienduizend mensen werken. Met een oppervlakte van 475.000 vierkante meter wordt de centrale toren het tweede grootste administratief gebouw ter wereld, na het Pentagon. Een team van 60 architecten en 120 ingenieurs heeft er zich sinds 2003 over gebogen.

Ole Scheeren (36) citeert het rijtje cijfers zo nonchalant mogelijk. De hippe Duitse architect werd vijf jaar geleden zakenpartner bij het Rotterdamse bureau OMA. Als rechterhand van Rem Koolhaas ontwierp hij onder meer de Pradawinkels in de VS. Voortaan zal hij zich nog uitsluitend toeleggen op de Aziatische projecten van OMA. Onder meer een prestigieus beursgebouw in Shenzhen en een woontoren in Singapore zijn in de maak.

Maar eerst zijn alle ogen gericht op Peking. Het sleutelmoment valt op 10 december. Dan wordt de lus van het gebouw rondgemaakt. De twee overhellende, L-vormige torens komen samen op een hoogte van 160 meter. De krachttoer moet ’s nachts op amper één uur tijd geklaard zijn. Als de zon één zijde van de torens opwarmt, zet het staal uit en ontsporen de minutieuze computerberekeningen voor de draagkracht van de constructie.

Raam

 

De ontwerptekeningen gingen de wereld rond en maakten dit gebouw al beroemd voor zijn geboorte. De twee overleunende torens, in totaal 230 meter hoog, vormen een dubbele wolkenkrabber met een raam erin. Naar gelang van hun fantasie zien critici er een buitenaardse donut in, een tekening van Escher of een Chinees letterteken in 3D.

Ole Scheeren gebruikt liever de symboliek van de lus. ‘De configuratie van de loop vertaalt precies hoe het gebouw functioneert. Het is een toren zonder begin en zonder eind, zonder hiërarchie. Op dezelfde manier zullen alle afdelingen van CCTV met elkaar verbonden zijn: als in een circuit.’

Het concept van de lus loste gaandeweg alle structurele problemen op. ‘Alles wat bij een omroep komt kijken, valt samen in één plek. De technische circulatie is afgestemd op de productieketting. De omroepsignalen reizen bij manier van spreken door het hele gebouw.’

‘We hebben het ons niet makkelijk gemaakt met een onconventionele vorm, die zowel verticaal als horizontaal is. Een kubus, geplooid in de ruimte. Om deze constructive te realiseren, was er maar één devies: volg de lus. We kwamen uit bij een denkbeeldig stalen net, dat als het ware diagonaal rond het gebouw gevlochten ligt.’

Technisch is het gebouw een hoogstandje. De ingenieurs van Arup berekenden de druk balk per balk. Zo legden ze het krachtenveld vast dat nodig is om de kubus overeind te houden. Het stalen netwerk waar Scheeren naar verwijst, zal zichtbaar zijn in de dooraderde glazen gevel. ‘De computersimulatie die hiervoor nodig was, zou vijf jaar geleden ondenkbaar geweest zijn’, zegt Scheeren.

CCTV is een afrekening met de traditionele wolkenkrabber. De mogelijkheden van de vorm zijn uitgeput, luidt een van de favoriete stellingen van Koolhaas. Steeds vaker worden torens ingevuld met banaliteit. Overal ter wereld verrijst hetzelfde type ‘naalden’. Ze zijn routineus en voorspelbaar. Om ze nog enigszins te laten opvallen, krijgt de spits de potsierlijkste toevoegingen.

Scheeren: ‘We doen bewust niet mee in de race naar hoogterecords die Azië in de ban houdt. Onze toren biedt geen tweedimensionale, maar een driedimensionale ervaring. Bovendien biedt het project ook de milieuvriendelijkste oplossing. Traditionele torens bevatten twee à drie keer meer staal.’

Niettemin klonk de kritiek oorverdovend, vooral in China zelf. Keer op keer werd de megalomanie van het project op de korrel genomen. Het silhouet intimideert. Het gebouw is zo dominant, vindt de architectuurdocent Yu Kongjie, dat Koolhaas zich zou moeten verontschuldigen. Het hoort niet dat een architect keizer wil spelen.

In het Westen moet het team altijd dezelfde vraag beantwoorden: waarom ze een symbool bouwen voor het Chinese staatsmonopolie op informatieverstrekking. Koolhaas heeft zijn antwoord klaar. Hij vindt dat het gebouw juist de inspanningen van China weerspiegelt om de tijd bij te benen. Als CCTV ergens symbool voor staat, is het de omslag.

Ole Scheeren: ‘China heeft de kracht en de wil om te veranderen.Combineer dat met de agressieve

strategie en het goed georganiseerde systeem, en je hebt een uniek uitgangspunt. Ook het medialandschap ondergaat hier een pijlsnelle en onvoorspelbare evolutie. Vijf jaar geleden zag je nog venters die kranten verkochten vanop de bagagedrager van hun fiets. Nu vind je winkels met een aanbod van honderden glossy magazines.’

Olympisch

 

Het helpt natuurlijk dat de klant een van de rijkste is in China. De jaarlijkse advertentie-inkomsten van de staatsomroep overstijgen het budget voor de constructive van het hele mediapark. De cijfers verklapt Scheeren liever niet. Maar het bedrag dat circuleert, is alvast astronomisch: 600 miljoen dollar.

Het is slechts een fractie van de gigantische investering die China wil doen voor infrastructuurwerken en prestigegebouwen. De stad wordt op een monsterachtigemanier volgebouwd. De losse urbanistische regels en de eindeloze beschikbaarheid van goedkope werkkrachten werken de expansiedrang in de hand. Het aantal hotels, commerciële torens en shopping malls groeit. Ze lijken te vloeken met de Chinese traditie om de publieke ruimte vooral als een informele ruimte te organiseren.

De Olympische Spelen van 2008 waren het startschot voor een ongeziene imagocampagne. Ze maakten van Peking ’s werelds grootste bouwwerf. China wil absoluut laten zien dat het de aansluiting met de moderne tijd niet gemist heeft.

Buitenlandse architecten tekenen zonder uitzondering voor de paradepaardjes zoals de nieuwe luchthaven (Norman Foster) en de nationale opera (Paul Andreu). Ook voor de Olympische architectuur zijn sterarchitecten aangetrokken.

Slechts heel even haperde de ketting. De werken aan het stadion van Herzog & De Meuron, een vogelnest van gevlochten staal, werden halverwege stilgelegd. Uit veiligheids- en besparingsoverwegingen ging het mobiele dak voor de bijl.

Ole Scheeren: ‘Ook de omvang en het prijskaartje van het CCTV-gebouw lagen onder druk. Maar uiteindelijk groeide er een consensus om door te gaan. Positief was zeker het intensieve proces waarin we verwikkeld zijn. CCTV is echt een lokaal ingebed bouwprogramma, met lokale partners en een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Het project ontstond op de tekentafel in Rotterdam, maar toen al bestond de helft van het team uit Chinese architecten. Toen het bureau zich in Peking vestigde, hebben we de strategische dialoog met de opdrachtgevers nog opgedreven. De regels en de politieke situatie veranderen hier zo snel, dat je echt ter plekke moet kunnen ingrijpen.’

Als de Spelen op 8 augustus 2008 van start gaan, mag er geen bouwkraan meer te zien zijn. ‘Het gebouw zal er afgewerkt uitzien, maar het is nog niet operationeel. We werken dan volop aan het interieur, meer dan vijfhonderd ruimtes.’

Wel klaar is het TVCC, het laarsvormige gebouw dat in alles een spiegelbeeld wil zijn voor CCTV. Ook in het letterbeeld. Het staat voor Television Cultural Centre en brengt alle publieke functies in los verband bij elkaar. In de bizarre constructie komen opnamestudio’s voor de radio, een hybride theater met 1.500 zitjes, digitale cinema’s, een conferentiezaal, een ballroom en een tentoonstellingsruimte. Alle itzendingen voor de Olympische Spelen zullen vanuit de studio’s van de TVCC gebeuren. Bovenop komt een luxehotel dat 300 kamers telt.

Ole Scheeeren: ‘CCTV heeft een helder concept en moet aan ingewikkelde spelregels voldoen. TVCC is een gebouw zonder spelregels. We noemen het the weak building, het zwakke gebouw. Misschien omdat zijn tegenhanger zo dwingend is. Alleen door het zwak en vormeloos te maken, kan dit broertje zich onderscheiden.’ Voorlopig blijven de werkzaamheden aan het oog onttrokken. De Chinese autoriteiten gebieden dat rond elke werf van een officieel gebouw een twaalf meter hoge afrastering komt. Voor CCTV is ze maar liefst een halve kilometer lang. ‘Reken maar eens uit hoeveel staal daaraan verspild is’, zegt Scheeren.

Source: http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=8V1KQM5L/